Home |

 

سیف الله داد و مستندسازان سينماي ايران

 

- اولین بار در مرداد سال 76 سیف الله داد را در خانه سینما ديدم. در آن زمان عضو هئیت موسس بودم و ( با محمد تهامي نژاد و پيروز كلانتري) مي خواستيم انجمن مستندسازان را تاسيس كنيم و چون رسمیت يافتن انجمن های صنفی سینما در گرو عضویت در خانه سینما بود درپي عضويت انجمن در خانه سينما بوديم. كار سخت بود چون سابقه نداشت انجمني كه ارتباطي با سينماي سنتي نداشت (به معناي فيلم هائي كه در سالن سينماهاي شهر نمايش داده مي شد) به عضويت خانه سينما درآيد يا اساسا تشكيل شده باشد.(1) با اين حال ما با بعضی از اعضای هیئت مدیره غیررسمی گفتگو و تا حدودي نظرشان را جلب كرده بودیم.
در جلسه تصميم گيري، ما خواسته مان را برای عضویت در خانه سینما توضیح دادیم. یکی دو عضو هیئت مدیره سوال هائی کردند و دست آخر رئیس هیئت مدیره - سيف الله داد - گفت خانه سینما برای سینما تاسیس شده نه برای مستندسازی.
گفتیم مگر فیلم مستند سینما نیست؟ گفت (در خانه سینما) نه. سینما فیلم هائیست که در سالن سینما ها اکران می شود.
گفتم پس نام خانه سینما را بگذارید خانه سینمای اکران. واگرنه سینما از ثبت حرکت روی نوار فیلم شكل می گيرد و می تواند داستانگو باشد مثل آنكه شما مي گوئيد، یا مستند باشد مثل آنكه ما درپي آنيم و یا انیمیشن باشد.
گفت سینمای مستند وابسته به كمك دولت و تلويزيون است و شما باید از تلویزیون کمک بخواهید.
تهامی نژاد گفت مگرپول سینمای شما را دولت نمی دهد؟ گفت چرا، اما این چه دخلی به مستندسازی دارد؟ ولی اگر بخواهید جواب می دهم. سینمای ما را دولت اشغال کرده است. گفتم سینمای مستند را هم دولت و تلویزیون اشغال کرده اند.
سيف الله داد كوتاه نيامد و درپايان صحبتش رو کرد به من و گفت: شما عضو کانون کارگردانانید. آقای تهامی نژاد هم عضو انحمن منتقدان است. بقيه هم مي توانند در انجمن هاي موجود عضو شوند و نیازی به اینکه یک انجمن تازه تاسیس کنید نیست. خانه سینما نمی تواند چنین انجمنی را بپذیرد. تشکر کردیم و گفتیم که به کوشش برای تاسیس انجمن ادامه خواهیم داد.
من سیف الله داد را به عنوان سینماگر دولتی می شناختم. شنیدن این که "سینما را دولت اشغال کرده" از زبان او در میان جمع برایم کنجکاوی برانگیز شد.
- چند ماهی طول نکشید که دولت اصلاحات تشکیل شد و سیف الله داد معاون سینمائی وزارت ارشاد شد. روزی از مدير دفترش وقت گرفتم و به دیدارش رفتم و مقام تازه را به او تبریک گفتم و گفتم آمده ام راجع به سینمای مستند صحبت كنم. گفت فلانی، اشتباه آمده ای. بايد به خانه سينما بروي. من دیگر رئیس هیئت مدیره خانه سینما نیستم. گفتم به دیدن معاون سینمائی وزارت ارشاد آمده ام که متکفل سینمای ایران است و سینمای مستند یکی از شاخه های اين سینماست. گفت شما كه اين همه از سینمای مستند حرف می زنی میشود اسم چند کارگردان و چند فیلم مستند را بشماری. گفتم اجازه بدید جلسه ای با حضور تعدادی از کارگردانان مستندسازان برگزار کنیم.
هفته بعد با کامران شیردل، خسرو سینائی، محمدرضا اصلانی، محمد تهامی نژاد. محمدرضا مقدسیان. پیروز کلانتری. بهرام عظیم پور، و... در دفتر معاون سینمائی وزارت ارشاد جمع شدیم و نزدیک به یکی دو ساعت با سیف الله داد راجع به مسائل سینمای مستند گفتگو کردیم. گمان می کنم از آن تاریخ تصور سیف الله داد نسبت به سینمای مستند ایران تغییر یافت.
- در بهمن ماه 76 انجمن مستندسازان تشکیل شد و به عضویت خانه سینما درآمد. از این پس من در تركيب هیئت مدیره انجمن با سيف الله داد روبرو می شدم. بحث ما با او براي گشودن بازار سینمای مستند ایران بود. می گفتیم بازار سینمای مستند یکی تلویزیون است و دومي سالن سينما و ويدئوي خانگي است. گشودن بازار تلويزيون که از دست شما بیرون است. از این دو بازار اخیر، نمايش در سالن سینماها تا وقتی آثار مستند توانائي جذب تماشاگر عام را ندارد نباید به سراغش رفت. اما دولت مي تواند درهاي ويدئوي خانگي را به روي سينماي مستند باز كند. بدین صورت که سالانه تعدادي از توليدهاي بخش خصوصي سينماي مستند را- توسط رسانه تصويري - با پرداخت یارانه بخرد و به بازار عرضه كند. در دومين جلسه سيف الله داد گفت براي راه انداختن بازار ويدئو فكر مي كنيد چقدر بودجه لازم است؟ من كه به اين زودي انتظار چنين پرسشي را نداشتم گفتم اجازه بديد بررسي كنيم. گفت از اين اتاق بيرون نمي رويد مگر به يك توافقي بر سر مبلغ بودجه برسيم. او توضيحي از وضعيت بودجه سينما داد و به مبلغی رسيد كه در اختيار رسانه هاي تصويري قرار دهد و يكي دو روز بعد اين بودجه را رسما اعلام كرد.(2)
- سال 78 بود که دبیر جشنواره فیلم مستند کیش(کامران شیردل) معاون سینمائی وزارت ارشاد(سیف الله داد) را به اختتامیه جشنواره دعوت کرد. سيف الله داد در سخنرانی خود گفت مدیریت تلویزیون باید به مستندسازی كشور کمک کند واگرنه ما برای نمایش آثار سینمای مستند تلویزیون کابلي راه می اندازیم. گرچه راه انداختن تلویزیون کابلی در احتیار وزارت ارشاد نبود ولی زبان گویای مستندسازان شدن برای آشکار کردن سیاست منفی مدیران تلویزیون نسبت به سینمای مستند ایران بسیار مهم بود.
- انجمن مستندسازان به مدير وقت جشنواره فيلم "سينما دو رئل" (فرانسه) پيشنهاد كرد مروري بر آثار سينماي مستندايران را - از آغاز تا آن روز - در اين جشنواره برگزار كند. دوسال بعد همين اتفاق در جشنواره ايدفاي آمستردام(هلند) برگزار شد. مديران اين جشنواره ها به دعوت انجمن مستندسازان به ايران آمدند و فيلم ها را ديدند و انتخاب كردند و براي نخستين بار آثار سينماي مستند ايران در كشورهاي اروپائي به نمايش درآمد. اگر معاون سینمائی وزارت ارشاد سیف الله داد عملا پشتیبان انجمن نمی بود چه بسا این دو رویداد اتفاق نمی افتاد.
- بازار فيلم فجر بود. سالن بازار (هتل لاله) پر از سينما گران و تهيه كنندگان وعلاقه مندان به اقتصاد و هنر سينما بود. در ميان جمعيت سيف الله داد را ديدم كه دورش را گرفته بودند و گفتگو و لابد چاق سلامتي مي كردند. او مدتي بود از مديريت دولتي كناره گرفته بود. مستندسازان هم غرفه ای در بازار فیلم داشتند. گرچه از تشكيلات صنفي كناره گرفته بودم اما كنجكاو فعاليت مستندسازان در بازار بودم و به تماشا ايستاده بودم. صداي سلامي شنيدم. سيف الله داد بود دستش را بسويم دراز كرد و گفت: آمدم حالتونو بپرسم. منهم با علاقمندی از او احوالپرسي كردم. و گفتم فروتني از بزرگي است - در دلم البته وفتي كه ازهم سوا شديم.
- هفت مرداد هشتاد و هشت مراسم تشیع پیکر سیف الله داد از خانه سینما بود. سینماگران و تهیه کنندها و منتقدان و علاقمندان به سيف الله داد با گرابش های متفاوت آمده بودند. یکی از همکاران گفت چهار دوربین تلویزیونی دارند از این مراسم تصویریرداری می کنند. مکثی کرد و گفت سیف الله جزو فهرست "ممنوع کار" اخير مدیران تلویزیون بود؟ برگه های عکس سیف الله داد را ميان جمعبت پخش می کردند که رويش نوشته بود : داد از غم بی "داد"ی.
- مستندسازان همچنان با سماجت درپی گشایش بازار و رفع موانع رشد سينماي مستند ايران هستند . در اين ميان سبف الله داد نخستين مدیر در وزارت ارشاد بود كه مديران تلویزیون را به خاطر داشتن نقش منفی در سینمای مستند خطاب قرار داد و نخستين مدیر در دولت بود كه برای "رفع موانع توسعه بازار سینمای مستند" زحمت کشید. ده سال از معاونت وزیری سیف الله داد می گذرد و هنوز او تنها مدير دولتي است كه براي حل این مشکل در سينماي مستند ايران گام برداشته است. روانش شاد باد.
ابراهیم مختاری 9/5/88

1- انيميشن‌سازان به عنوان سازندگان تيترا‍ژ فيلم هاي سينمايي در خانه سينما عضو بودند. با استدلال مستندسازان یرای شناسائی انجمن مستندسازان به عنوان شاخه‌اي از سينماي ايران موجب شناسائي انجمن انيميشن‌سازان نه به عنوان سازندگان تیتراژ فیلم های اکران که- به عنوان نماينده شاخه سينماي انيميشن ايران شد.
2- رقم بودجه 200 میلیون تومان بود که در اعلام رسمي به 120 میلیون تومان كاهش يافت. اين بودجه قرار بود از سازمان حج تامین شود که در اختلافات مالی میان دو طرف تامين نشد و اين كوشش به نتيجه نرسيد.

ايسنا 9/5/88
باني فيلم 10/5/88 توسعه 10/5/88

 

   info@ebrahimmokhtari.com

 Copyright Ebrahim Mokhtari. all rights reserved.